fbpx
A+ A-
A+ A-
Bazylika pw. Św. Wojciecha

Bazylika pw. Św. Wojciecha

Kościół mikołowski jest piątą bazyliką w archidiecezji katowickiej. Pierwszym kościołem, który dostąpił tego zaszczytu, była świątynia Najświętszej Marii Panny i św. Bartłomieja w Piekarach Śląskich. Tytuł nadał kościołowi w 1962 r. papież Jan XXIII. W 1974 r. papież Paweł VI podniósł do tej rangi kościół św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Katowicach-Panewnikach (uroczystość nadania odbyła się jednak dopiero w maju 1976 r.). W latach 90. minionego wieku papież Jan Paweł II nadał tytuł bazyliki mniejszej jeszcze dwom kościołom – św. Antoniego z Padwy w Rybniku (1993 r.) i sanktuarium Matki Bożej Uśmiechniętej w Pszowie (1997 r.). 14 marca 2008 r. Ojciec Święty wyniósł do godności bazyliki mniejszej kościół św. Wojciecha w Mikołowie!

Budowę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Wojciecha rozpoczęto w 1843 r., a trwała ona z przerwami do 1861 r. Jeszcze na początku XX wieku kościół ten służył wiernym z 15 miejscowości. Jest to kościół trójnawowy w stylu neoromańskim, który może pomieścić 5 tysięcy wiernych. Kościół posiada dwie dwukondygnacyjne wieże, w których znajdują się cztery dzwony. Fasada mieszcząca wejście zwieńczona jest trójkątnym szczytem. Ołtarz główny z obrazem św. Wojciecha, biskupa i męczennika, zdobią figury św. Piotra i św. Pawła. W nawie bocznej po stronie prawej znajduje się ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa z figurami św. Jadwigi i św. Elżbiety, w nawie bocznej po stronie lewej – ołtarz z obrazem Matki Boskiej Mikołowskiej, z figurami św. Józefa i św. Anny. Cennym zabytkiem kościoła są witraże z XIX w., szkoły krakowskiej, oraz stacje drogi krzyżowej – dzieło znanego artysty malarza, Jana Bochenka, z 1868 r. Na szczególną uwagę zasługują organy zbudowane w 1862 r. przez Johanna M.V. Haasa. Są to największe zabytkowe organy na Górnym Śląsku.

Kościół w Mikołowie należy do dużych i okazałych świątyń, odznaczających się dużymi walorami architektury i sztuki, który po przeprowadzonym niedawno remoncie zyskał niezwykły blask. Na szczególną uwagę zasługują wspaniałe polichromie, zwłaszcza w prezbiterium, a także oczyszczone witraże.

O szczególnym znaczeniu mikołowskiej świątyni świadczy to, iż parafia św. Wojciecha, jako jedna z najstarszych parafii w archidiecezji, jest matką 18 nowych wspólnot, które wydzieliły się z niej w ostatnim stuleciu. Ponadto pracowali w niej znakomici duszpasterze. Tutaj jako wikariusz posługiwał między innymi ks. Emil Szramek, tutaj został ochrzczony o. Stanisław Kubista. Obaj zaliczeni zostali do 108. męczenników II wojny światowej, beatyfikowanych przez Jana Pawła II w 1999 r. Nie bez znaczenia jest także fakt, że od 1998 r. św. Wojciech jest patronem całego miasta. Kościół św. Wojciecha w Mikołowie niezaprzeczalnie oddziaływuje na całą okolicę, między innymi przez liczbę penitentów, którzy przybywają, by wyspowiadać się w Mikołowie.

W niedzielę 31 sierpnia 2008 r., podczas uroczystej Mszy św. o godz. 12.00 w kościele św. Wojciecha w Mikołowie Ksiądz Arcybiskup Damian Zimoń oficjalnie ogłosił wyniesienie tej mikołowskiej świątyni do godności bazyliki mniejszej. Uroczystą Mszę św. pod przewodnictwem Metropolity Katowickiego koncelebrowali: proboszcz parafii św. Wojciecha, dziekan dekanatu Mikołów, kanclerz Kurii Metropolitalnej w Katowicach oraz wielu księży z dekanatu Mikołów, a także pochodzących z mikołowskiej parafii. We Mszy św., w której szczególnie modlono się w intencji Ojca Świętego, uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych miasta Mikołowa, którego patronem jest św. Wojciech, a także wielu parafian i gości. Modlitwom towarzyszył żywy śpiew wiernych, ubogacony utworami wykonanymi przez mikołowski chór „Harmonia”, przy udziale solisty. Wszystko to podkreślało tę doniosłą i radosną uroczystość.

Na początku Mszy św. kanclerz Kurii Metropolitalnej odczytał dekret Kongregacji do Spraw Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, która w imieniu Ojca Świętego Benedykta XVI nadała kościołowi św. Wojciecha w Mikołowie tytuł bazyliki mniejszej. Następnie Ksiądz Arcybiskup wręczył odczytany dokument proboszczowi bazyliki. W homilii, opartej na odczytanym fragmencie Ewangelii według św. Mateusza, mówiącym o św. Piotrze – Opoce, na której zbudowany jest Kościół, Ksiądz Arcybiskup podkreślił szczególny związek kościołów zwanych bazylikami ze Stolicą Apostolską oraz osobą Ojca Świętego. Jednym z głównych zadań takiej wspólnoty związanej z bazyliką ma być – mówił Arcybiskup – studiowanie, upowszechnianie i wprowadzenie w życie dokumentów Stolicy Apostolskiej, a przez to jeszcze gorliwsze urzeczywistnianie Kościoła i tworzenie ośrodka życia liturgicznego oraz działalności duszpasterskiej, ze szczególnym uwzględnieniem działalności charytatywnej. Po końcowym błogosławieństwie Ksiądz Arcybiskup wraz z wiernymi udał się przed bazylikę, gdzie poświęcił tablicę upamiętniającą nadanie w dniu 14 marca 2008 r. przez Benedykta XVI kościołowi św. Wojciecha w Mikołowie tytułu bazyliki mniejszej. W modlitwie poświęcenia pamiętano także o tych, którzy ten kościół fundowali, projektowali, wznosili oraz w nim posługiwali i się modlili.

Przyznanie kościołowi tytułu bazyliki mniejszej jest wezwaniem do szczególnej troski o wysoki poziom duszpasterski i kult sprawowany w tej świątyni. Godność bazyliki mniejszej w Mikołowie to pielęgnowanie bogatej tradycji pobożności wypracowanej w tym kościele, to świadectwo miłości Boga i Ojczyzny, to również szczególne pielęgnowanie pamięci i przesłania Papieża Polaka Jana Pawła II oraz nauczania jego następcy, Benedykta XVI. Bazylika na mikołowskiej ziemi to również zobowiązanie do pielęgnowania szacunku do człowieka, do godności jego pracy, a przede wszystkim troska o ubogich.

Kościół pw. NMP Matki Zbawiciela

Kościół pw. NMP Matki Zbawiciela

Już od samego początku działalności Towarzystwa Boskiego Zbawiciela, myśli Założyciela Sługi Bożego o. Franciszka Marii od Krzyża Jordana były zwrócone ku ziemiom polskim. 19 lat od założenia Zgromadzenia pierwsi salwatorianie zamieszkali w Krakowie i podjęli starania o powstanie domu zakonnego. I tak powstał dom w Trzebini, który po kilku latach na skutek napływu dużej ilości kandydatów do Zgromadzenia stał się zbyt ciasnym. Wtedy też poczyniono starania o otwarcie domu na Górnym Śląsku skąd było najwięcej kandydatów. Pierwsze palny lokalizacji to okolice Pszczyny. Jednak dzięki przychylności ówczesnego proboszcza parafii św. Wojciecha w Mikołowie, ks. Aleksandra Skowrońskiego rozpoczęto starania w Kurii Biskupiej w Katowicach o otwarcie takiegoż domu na terenie jego parafii. 12 stycznia 1931 r. ks bp Stanisław Adamski wyraził zgodę na powstanie Domu Zakonnego i gimnazjum, którego celem było kształcenie młodzieży zakonnej. W sierpniu tego roku został wmurowany kamień węgielny pod budynki szkolne. Dzięki bardzo dużej pomocy rzeszy współpracowników Salwatoriańskich możliwe było rozpoczęcie działalności placówki już w roku szkolnym 1933-34. Również w budynku szkolnym rozpoczęło działalność wydawnictwo, wydając pismo „Salwator”

Wybuch II wojny Światowej uniemożliwił rozwój szkoły, która miała być jeszcze bardziej rozbudowana. Początkowo budynki zajęły wojska niemieckie, dzierżawiąc je, a potem zagarniając całkowicie mienie zakonne i wypędzając zakonników. Pod koniec zawieruchy obiekt zajęły wojska sowieckie, które dokonały także brutalnego mordu 27 stycznia 1945 r. dwóch sióstr salwatorianek: Stanisławy Falkus i Leopoldy Ludwig. Sowieci uczynili z budynku szkolnego szpital gruźliczy. Następnie została utworzona szkoła dla pielęgniarek, studium medyczne i szkoła specjalna. Zgromadzenie Salwatorianów odzyskało swą własność dopiero w 1991r.

Kościół pw. Św. Wawrzyńca w Mokrem

Kościół pw. Św. Wawrzyńca w Mokrem

Pierwsza informacja o kościele parafialnym w Mokrem znajduje się w spisie świętopietrza z 1346 roku. W tym roku kolektor papieski w Polsce ściągał zaległości należnego świętopietrza od roku 1337 od tych kościołów, które podatku tego od wspomnianego roku nie zapłaciły. W dekanacie bytomskim były to dwie parafie: mikołowska i mokierska. Jest to dowodem, że kościół w Mokrem istniał na pewno już w roku 1337, skoro proboszcz mokierski płacił zaległe od tego roku świętopietrze.

Z wysokości płaconego przez Mokre świętopietrza, które wynosiło 3 szerokie grosze praskie, wnioskuje się, że ilość parafian była w początkach istnienia parafii bardzo mała. Nie mogła być większa niż około 70 do 75 osób.

Po raz kolejny mokierska parafia pojawia się w tych wykazach za lata 1551 do 1560.

Do 1575 roku, czyli do czasu wprowadzenia na ziemi pszczyńskiej luteranizmu, wioska płaciła rocznie dla Kurii biskupiej w Krakowie 254 szerokie grosze praskie dziesięciny.

Początkowo istniejący kościół drewniany przetrwał około 250 lat. Kościół murowany stanął w połowie XVI wieku.

Nie jest znana dokładnie data zbudowania masywnego murowanego kościoła. Mogło to być za czasów, gdy dziedzicami Mokrego byli Orzescy, ponieważ jeden z nich, ks. Jerzy Orzeski był proboszczem w Mikołowie i równocześnie w Mokrem w latach 1525 – 1545.

Mogli jednak kościół ten zbudować i następni dziedzice jak Palczowscy, z których jeden również był proboszczem mikołowskim.

Wizytacja kanoniczna przeprowadzona w roku 1598 w ówczesnym dekanacie pszczyńskim przez kardynała Radziwiłła wspomina już o kościele murowanym pod wezwaniem św. Wawrzyńca.

Dziś istniejący kościół parafialny w Mokrem doznał w ciągu wieków licznych i zasadniczych przeróbek, które dość silnie zatarły pierwotny jego wygląd.

Kościół w Mokrem w okresie reformacji i aż do czasów ponownego objęcia go przez duchowieństwo katolickie był zaniedbany i niszczał. Pierwszym znanym proboszczem w Mokrem w okresie odrodzenia się katolicyzmu był pochodzący z Tychów ks. Wojciech Chlądowicz ( 1644 -1658).

W 1716 r. przystąpiono do remontu i odbudowy kościoła. Przywrócono w jego wnętrzu najpotrzebniejsze urządzenia i sprzęty oraz ozdoby. Wykonano nowe pokrycie dachu i rozszerzono kościół przez dobudowanie obu bocznych kaplic.

W 1863 roku kościół doznał zasadniczej przebudowy i rozszerzenia. Dobudowana została z przodu kościoła okazała wieża. W roku 1886 odmalowano kościół a w 1888 r umieszczono w nim nową Drogę Krzyżową o rzeźbionych stacjach.

Szczególną uroczystość przeżywało Mokre w dniu 8 sierpnia 1937 r kiedy to obchodzono uroczystość 600-lecia istnienia parafii, opierając się na wzmiance w kolektoriach świętopietrza z 1337r. Z okazji powyższej uroczystości sumę pontyfikalną odprawił ks. bp. Bieniek, a kazanie wygłosił ks. kanonik Emil Szramek. Kazanie i sumę nadała rozgłośnia Polskiego Radia.

Kolejne remonty kościoła, probostwa i zabudowań gospodarczych odbywały się w latach 1992 – 1994 oraz w latach 1995 – 2006. Wykonano wtedy: remont kościoła po szkodach górniczych, wymieniono stare okna na witraże, zamontowano zegar i dzwony elektroniczne na wieży, wykonano oświetlenie na zewnątrz kościoła i ogrzewanie elektryczne wnętrza a także odnowiono ołtarze. W roku 2000 w kościele wmurowana została tablica pamiątkowa z okazji 75 lat istnienia Diecezji Katowickiej.

Najcenniejszymi zabytkami kościoła w Mokrem są : figura Matki Bożej Anielskiej, organy i chrzcielnica z końca XVII w, osiemnastowieczna kaplica oraz zewnętrzna kaplica Jana Nepomucena a także stacje Drogi Krzyżowej z 1888r.

Nieopodal cmentarza stoi zabytkowa kaplica wotywna pw. św. Jerzego zwana “Kaplicą Szwedów”. Została ona ufundowana przez dziedziców Witowskich w 1823r. .

Kościół pw. Św. Piotra i Pawła w Paniowach

Kościół pw. Św. Piotra i Pawła w Paniowach

1282 r. Pierwsza wzmianka o Paniowach. Pod tą datą występuje w Źródłach Piotr z Paniow (Petrus de Panow) syn Gosława. 1325 r. Pierwsza wzmianka o kościele i Wojciechu, proboszczu w Paniowach. 1473 r. Zniszczenie kościoła i wsi przez księcia Wacława rybnickiego w trakcie najazdu na dobra księcia Przemyka cieszyńskiego na terenie których Paniowy leżały. 1475 r. Znika parafia w Paniowach. Odtąd należały one do parafii bujakowskiej. 1506 r. Odbudowano kościół po zniszczeniach. Do kościoła w Paniowach przynależeli również mieszkańcy Paniówek. 1570/80 do 1632/40 Kościół paniowski znajdował się w rękach protestanckich, a przynależeli do niego parafianie z Paniów i Paniówek. Byli również protestantami (nieraz tylko formalnie). 1680 r. Paniowy przeszły do diecezji wrocławskiej (przedtem należały cały czas do diecezji krakowskiej). Połowa XVIII w. Rozebrano stary kościół ze względu na jego zły stan. 1757 r. Rozpoczęto budowę nowego kościoła, istniejącego do chwili obecnej. Jego fundatorką była Katarzyna Rozyna Bujakowska. 1790 r. Ks. Dziekan Gawliczek, proboszcz bujakowski, wyjednał w Rzymie specjalny odpust na dzień patronów kościoła paniowskiego Świętych Apastołów Piotra i Pawła. 1809 r. Właściciel Paniów, Franciszek Ludwig Szymoński, zabiegał bezskutecznie o wznowienie parafii w Paniowach. 1830 – 35 r. Ze względu na wilgotność, podmurowanš wieżę kościelną, a następnie cały kościół. 1868 r. Dotychczasowy cmentarz stał się niewystarczający i ówczesny właściciel Paniów – hrabia Wehner – Posadovsky darował gminie kościelnej 3/4 morgi gruntu na poszerzenie cmentarza. Gmina paniowska otoczyła darowaną parcelę murem i zobowiązała się do jego utrzymania. 1888 r. W miejsce drewnianej kostnicy wybudowano nową murowaną. 1894 r. Ufundowano nowe organy (stare pochodzące z przełomu XVII/XVIII wieku, nie nadawały się już do użytku). 1925 r. Wskrzeszona została parafia paniowska obejmująca swym zasięgiem również i Paniówki. Jej pierwszym proboszczem został Ks. Antoni Plewnia. 1936 r. Wybudowano kościół w Paniówkach. 1957 r. Paniówki stają się samodzielną parafią.

Kościół ewangelicki św. Jana

Kościół ewangelicki św. Jana

Piękną neogotycką sylwetkę posiada kościół ewangelicki św. Jana przy placu ks. J. Karpeckiego. Nad jego wejściem widnieje odlew głowy Chrystusa, prawdopodobnie dzieło Augusta Karola Kissa. Z kolei w środku znajdziemy m.in. neogotycką chrzcielnicę i ambonę. Tę ostatnią zdobią płaskorzeźby przedstawiające głównych reformatorów kościoła protestanckiego. Mikołów zamieszkiwała także przez wiele wieków społeczność żydowska. Z biegiem lat stworzyła ona tutaj m.in. szkołę i wybudowała synagogę (1816 r.). Obecnie jedynym śladem obecności Żydów w naszym mieście jest zabytkowy cmentarz żydowski – kirkut przy ul. Stara Droga. W granicach miasta zachowały się również dwa kościoły drewniane. Jednym z nich jest kościół pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła z II połowy XVIII w. w sołectwie Paniowy. Znajdziemy w nim m.in. późnorenesansowy ołtarz oraz barokowe rzeźby i ambonę. Natomiast druga z drewnianych świątyń, pw. św. Mikołaja, stoi w Borowej Wsi. Kościół ten, wybudowany w Przyszowicach prawdopodobnie pod koniec XVII w. lub na początku XVIII w., przeniesiono w obecne miejsce w latach trzydziestych XX w. Od strony zachodniej przylega do niego kwadratowa wieża z barokowym hełmem i latarnią. Innym cennym obiektem sakralnym jest murowany kościół pw. św. Mikołaja w Bujakowie z 1500 r. W jego wnętrzu znajduje się figura Matki Boskiej z 1480 r. Kościół i plebanię otacza Parafialny Ogród Botaniczny z rzadkimi okazami roślin. Przy świątyni rośnie 6 zabytkowych lip drobnolistnych. Najstarsza z nich liczy ponad 450 lat. W 2000 r. arcybiskup Damian Zimoń ustanowił ten kościół Sanktuarium Matki Boskiej Bujakowskiej – Opiekunki Środowiska Naturalnego.

Logotypy UE